Od Wilsona do Kennedy’ego. Amerykańskie dziedzictwo Deklaracji w XX w.

autor zdjęcia: Biały dom

źródło: Rzeczpospolita

Oficjalny portret Woodrowa Wilsona jako 28. prezydenta Stanów Zjednoczonych (w latach 1913–1921), namalowany przez Franka Grahama Cootesa w 1913 r.

autor zdjęcia: Muzeum Nixona

źródło: Rzeczpospolita

Pierwszy sekretarz ZSRR Nikita Chruszczow i wiceprezydent USA Richard Nixon dyskutują na temat komunizmu i kapitalizmu przy ekspozycji tzw. modelowej kuchni w USA na Amerykańskiej Wystawie Narodowej w Moskwie, lipiec 1959 r.

autor zdjęcia: Presidential Library and Museum

źródło: Rzeczpospolita

26 czerwca 1963 r. w Berlinie Zachodnim John F. Kennedy (z lewej) oświadczył, że wszyscy wolni ludzie są obywatelami Berlina i dodał po niemiecku: „Ich bin ein Berliner” („Jestem Berlińczykiem”)

autor zdjęcia: materiały prasowe

źródło: Rzeczpospolita

Plan Marshalla przyspieszył odbudowę Europy Zachodniej, a zarazem wiązał uczestniczące w nim państwa z USA. Na zdjęciu: plakat promocyjny z 1950 r.

autor zdjęcia: NRACT

źródło: Rzeczpospolita

„Freedom of Speech” – obraz amerykańskiego malarza Normana Rockwella z 1943 r., z serii „Four Freedoms” zainspirowanej przemową prezydenta Roosevelta o „czterech wolnościach”

W ubiegłym stuleciu znaczenie i zasady Deklaracji Niepodległości stały się częścią języka, którym amerykańscy prezydenci uzasadniali coraz większą obecność swojego państwa w świecie.

20 stycznia 1961 r., po nocnej śnieżycy, John F. Kennedy stanął na schodach Kapitolu, aby złożyć prezydencką przysięgę. Obejmował urząd w świecie podzielonym zimną wojną, w cieniu broni atomowej, kryzysu berlińskiego i zwycięstwa rewolucji kubańskiej. W przemówieniu inauguracyjnym nazwał Amerykanów „spadkobiercami pierwszej rewolucji” i przypomniał, że przekonania, o które walczyli ich przodkowie, „nadal są przedmiotem sporu na całym świecie”. Zapewnił też, że Stany Zjednoczone poniosą każdy ciężar i stawią czoło każdej trudności, aby zapewnić „przetrwanie i powodzenie wolności”.

Kennedy świadomie łączył konflikt swojej epoki z zasadami ogłoszonymi w Deklaracji Niepodległości. Dokument z 4 lipca 1776 r. uzasadniał bunt trzynastu kolonii przeciwko imperium brytyjskiemu, odwołując się do praw człowieka i zgody rządzonych. W XX w. te same idee stały się częścią języka, którym amerykańscy prezydenci wyjaśniali coraz większe zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w sprawy świata. Od Woodrowa Wilsona do Johna F. Kennedy’ego wolność, samostanowienie i prawa człowieka służyły zarówno jako rzeczywiste źródło inspiracji, jak i uzasadnienie działań podejmowanych w imię bezpieczeństwa oraz interesów mocarstwa.

„Czternaście punktów” Wilsona

Prezydentem, który...